Jak przewodzić ludzią - lider

Zarządzający - odwołuje się do swojej władzy.
Lider - nie tylko zarządza.

Czy liderem trzeba się urodzić?
Kiedyś wydawało się, że tak - reguła dziedziczenia. Dziś, gdy nie ma barier klasowych każdy z odpowiednimi predyspozycjami może zostać liderem.

Czynniki wpływające na to jakim się jest liderem :
1. Posiadanie wzorców przywództwa w swoim życiu - rodzina i najbliższe otoczenie. Identyfikacja z osobą, która pełni rolę przywódcy w naszym życiu :
- czy stawiał wymagania
- w jaki sposób mobilizował do różnych prac
- jakie kary stosował
- jak wdrażał normy i zasady w życie
Jak ktoś nie miał wzorca musi uczyć się od początku, znaleźć kogoś takiego.
2. Osobowość - nie ma odpowiedniego zespołu cech np. Napoleon dobry, przygarbiony, mały, a Lincoln był markotny. Nie ma więc określonych cech dla lidera.
3. Umiejętności przywódcze - albo jest bardziej nastawiony na zadania, albo na ludzi.
Typy przywódcy :
- zorientowany na ludzi
- zorientowany na zadania

Styl przywództwa :
a. dyrektywny : autorytet - duży nacisk na zadania nie zajmuje się zbytnio ludźmi. Mówi tylko co trzeba robić, cała władza i odpowiedzialność spoczywa na nim, np. policja, wojsko, firmy w sytuacji kryzysowej.
b. konsultatywny : partner - zdaje sobie sprawę, że zakres jego wiedzy nie jest wystarczający więc daje pracowniką możliwość udziału w podejmowaniu decyzji - ostateczną decyzje zostawia dla siebie. Stawia wymagania, ale jest wyrozumiały.
c. towarzyski : przyjaciel - duży nacisk na stosunki między ludźmi, Dba o utrzymanie dobrych stosunków w zespole, stara się unikać napięć. Konfliktów stara się nie dostrzegać lub odwrócić w żart, dobry jest ten styl w nowo tworzonych zespołach , gdy zależy nam na integracji pracowników.
d. nieangażowany : formalista obserwator - styl pasywny. Nieangażowany w zadania. Styl dobry, gdy przewodzi zespołem pracowników z dużym doświadczeniem, gdzie ważna jest praca twórcza. On tylko kontroluje i sprawdza czy wszystko jest zgodne z przepisami.

Nowy typ przywódcy - lider transformacyjny.
Jego zadania :
- zrewolucjonizować firmę
- tchnąć w nią nowego ducha
- dopasować firmę do otoczenia
- wyprzedzić konkurencję
Cechy przywódcy transformacyjnego :
- monitoring otoczenia - szukać nowych trendów i dopasować do nich firmę.
- stworzenie misji - stworzyć wizję, o której inni nie pomyślą.
- inspiracja pracowników - wyzwala w ludziach potrzebę osiągnięć, działania, przynależności, itp.
- szybkie działanie -potrafi być bezwzględny dla osiągnięcia celu.
Uczenie się umiejętności przywództwa / czym powinien się zajmować/ charakteryzować :
1. kształtowanie wizji i celów - nie ma wizji nie jesteś liderem bo nikt za tobą nie pójdzie bez celu, nie pójdą też za samym pomysłem, najpierw kupują osobę przywódcy, a potem jego cel. Więc przemawiaj z nimi, poznawaj ich plany. Ludzie zaangażują się w twoją wizję jeżeli się przekonają, że oni również ciebie obchodzą.
2. komunikowanie się - stawiaj ludzi na pierwszym miejscu
Rodzaje komunikacji :

• komunikacja jednostronna - brak porozumienia między członkami zespołu
• komunikacja dwustronna - ma szanse dowiedzieć się jak jest rozumiany, każdy członek zespołu może być nadawcą lub odbierać wiadomość.
• komunikacja manipulacyjna - przezywanie wiadomości by podporządkować odbiorców celą nadawcy.
  

3. motywowanie
- przywódca wybiega w przyszłość, wskazuję drogę, wspiera.
- zarządca - w teraźniejszość, wymaga, kontroluje i sprawdza, wytyka błędy, zmusza do posłuszeństwa, uzależnia.
Ludzie osiągają tyle, co myślą o ich możliwościach osoby wspierające. Trzeba wiec ich mobilizować - wydobywać.
Ludzie odnajdują motywację do pracy jeżeli wiedzą konkretnie jaką będą mieli z tego korzyść.
4 rozwiązywanie konfliktów - nie konflikty są źródłęm nieporozumień,a sposoby ich rozwiązywania.
Typy negocjacji :

• styl twardy - zaspokajanie własnych interesów, żadne ustępstwa, zmuszanie strony do uległości, przegrane są tutaj obie strony.
• styl miękki - negocjator ustępuje drugiej stronie, by mieć spokój to może doprowadzić do większych roszczeń drugiej strony.
• styl współdziałania - negocjacje nastawione są na współprace, obie strony skoncentrowane są na rozwiązaniu problemu, a nie osiągnięcia swojego celu.

Etapy rozwoju przywództwa :
1. nominacja
2. tworzenie więzi
3. realizowanie zadań
4. inwestowanie w siebie
5. przywództwo

Techniki Negocjacji

• Argumentowanie przy pomocy korzyści dla drugiej strony - np. gdy musimy wykonać daną pracę w terminie, a wolelibyśmy wykonać ją przełożyć na później to nasze argumenty opieramy na korzyści jakie będą uzyskane dla tej drugiej osoby, gdy uda nam się termin przełożyć.
• Polemika ze stanowiskiem drugiej strony przy pomocy proszenia o radę - przekonanie do własnego stanowiska, tłumaczenie tej drugiej osoby, że jej stanowisko nie ma sensu, kwestionujemy jego sensowność. Kontratak w tedy wygląda na argumencie - postaw się w mojej sytuacji. Trzeba uważać w tedy na ton, język by był spokojny, nie wolno poddawać się emocją.
  
• Argumentowanie przy zaangażowaniu maksimum uwagi drugiej strony - każdy z nas w inny sposób odbiera świat - niektórzy muszą słyszeć inni widzieć. W negocjacji trzeba odwołać się do wszystkich zmysłów. Zimne argumenty są mniej skuteczne niż gorące - angażowanie wszystkich zmysłów w przekonywaniu.
• Poszukiwanie i odkrywanie interesów - sedno negocjacji leży w tym, że strony mają sprzeczne interesy, a chcą wypracować porozumienie. Zadając pytanie "dlaczego" jaki jest prawdziwy cel pytania w negocjacji, na czym mu zależy. Dzięki temu możemy starać znaleźć inne rozwiązanie, które będzie korzystne dla obu stron.
• Upieranie się przy obiektywnych kryteriach - zawsze rozmowę kieruj tak, aby określić postawy zajmowanego przez partnera stanowiska, ustal obiektywne kryteria. Opieranie się na nich daję dobrą postawę do negocjacji. Z jednej strony umożliwia trwanie przy własnym stanowisku, a z drugiej daję postawę do domagania się, aby druga strona wyjaśniła skąd wzięło się jej zdanie. Jeśli negocjacje są prowadzone przy obiektywnych kryteriach możliwe jest zawarcie lepszego, bardziej trwałego i sprawiedliwego porozumienia.
  
• Aktywne słuchanie - postawą udanych negocjacji jest dobra komunikacja czyli dobra wymiana informacji :

* podążać za rozmówcą - sygnalizować, że uważnie słuchamy propozycji drugiej strony.
* parafrazować - czyli powtarzać własnymi słowami co powiedział rozmówca, jeśli dobrze usłyszymy.
* prowadzić rozmowę w pożądanym kierunku skłaniając drugą stronę do wyjaśnienia szczegółów oferty.
* wykorzystywać siłę ciszy - prowokując partnera do uzupełnienia oferty.

• Ustępowanie - powoli i coraz mniej - Ustępować trzeba powoli. Bo zadowolenie partnera związane jest z wielością twoich ustępstw, ale na równi z trudnością osiągnięcia celu. Jeden z poważniejszych błędów negocjacji : twarde utrzymywanie stanowiska, a potem nagłe ustępstwo, które nie ma żadnej wewnętrznej logiki.
• Przekazywanie negatywnych komunikatów - Trudna sytuacja dla obu stron. Negowanie czyjegoś stanowiska czy intencji drugiej strony może być jako napaść i wywołuje kontratak. Istotne jest formułowanie swoich myśli, aby komunikat dotyczył naszych odczuć, np. jak to odbieram czy jak się czuję z tym.
  
• Czas do namysłu - podjęcie ostatecznej decyzji w negocjacji nie jest proste. Aby nie ulegać emocją - zwłaszcza w trakcie ważnych negocjacji, np. takich co mają długotrwałe konsekwencje warto zostawić sobie czas do namysłu, przedyskutować to z kimś mniej zaangażowanym.
• Wyrażenie zadowolenia - jak negocjacje zakończyły się sukcesem to w sposób spokojny i zrównoważony trzeba się zachować. Podsumuj także to, że twój partner również zrobił dobry interes to poprawi jego nastrój. Możemy wyrazić zadowolenie z dokonanej transakcji czyli finału negocjacji nie daj po sobie poznać, że uważasz się za wygranego. Twój partner mógłby poczuć się oszukany.
  

Techniki manipulacji

Zachowania i sytuacje sprzyjające manipulacji:

• brak jasnego stanowiska – osoba przygotowana w argumenty wie czego chce jej partner, który jest obojętny nie zainteresowany rozmową. Więc da się nim manipulować. Nie był przygotowany, wzięty trochę z zaskoczenia. Jak ktoś działa z zaskoczenia to każdy argument byle argument nas osłabia. Co można zrobić by nie dać się manipulacji- najlepiej przełożyć rozmowę, dać sobie czas.
• przepraszam, że żyję – z poczucie niższości podaje się argumenty, które można użyć przeciw nam. By uniknąć manipulacji najlepiej zakwestionować emocjonalne wypowiedzi, posłużyć się bronią manipulatora. Jak okazujemy niższość u kogoś natychmiast wyzywała się wyższość u tej drugiej osoby.
  

• okazywanie niekompetencji – jak pokazuję się brak wiedzy to robimy z siebie potencjalne ofiary. Pseudo argumenty dają nam w kość. Niewidzący zawsze przegrywają.

• silne emocje, strach – ludzie pod wpływem takich emocji stają się ulegli, nie myślą racjonalnie.

• technika stopy w ustach – nie powinniśmy za dużo obiecywać tylko to na co nas stać.Bo potem manipulator takie obietnice może wykorzystać przeciw nam..
  

- manipulacja pseudo autorytetem- Manipulator posługuje się argumentacją, że druga osoba musi to zrobić bo tak robią inni. Są to dobre chwyty w reklamach, mają na celu wzbudzić w nas chęć posiadania. Jedyne co możemy zrobić to nie opierajmy swojej decyzji na tym co robią inni.

• społeczny dowód słuszności- wierzymy w zbiorową słuszność, mądrość, nie chcemy się wyłamać. Powinniśmy sobie powiedzieć, że ja nie jestem milionami tylko ja jestem jednostką.
• zasada konsekwencji, zasada tworzenia obrazu siebie- Manipulator by osiągnąć swój cel będzie próbował nas zmiękczyć różnymi metodami , np podlizując się – zasada tworzenia obrazu siebie. Zasada konsekwencji – skoro jest pani dobra powinna mi pani pomóc. Obrona – zakwestionowanie obrazu siebie , powoływanie się na obiektywne zależności, które nakazują nam zachować się w dany sposób.
  

• stopa w drzwiach- na podstawie drobnej przysługi druga osoba chce więcej. Otworzyliśmy drobną przysługą manipulatorowi drzwi spełniając jego pierwszą drobną prośbę (sprzedawcy perfum pytają się, która godzina chodź jest zegar na dworcu, chcą zagadnąć by zdobyć kontakt).

• posługiwanie się autorytetem- Manipulator posługując się autorytetem daje dowód na słabość jego argumentacji merytorycznej jest to odwołanie się do emocjonalnej części negocjacji. Obrona odwołanie się do naszych potrzeb, interesów. Ironicznie się zapytać czy nie ma innych argumentów?. Trudno jest kwestionować autorytet.

• reguła ekskluzywności, niedostępności - doradca oferuje klientowi ofertę nazywając go wyjątkowym klientem. Obrona - skoro jestem wyjątkowym klientem to będę nim nie zależnie czy przyjmę tą ofertę czy nie.

• zbieranie wiarygodnych informacji- mamy zobaczyć tylko fragment informacji korzystnej dla manipulatora. Obrona zbieramy własne informacje i domagajmy się informacji innych źródeł. Złożoność świata jest obszerna wykorzystywane są tyle te fragmenty jego co leżą w interesie manipulatora.

• wywoływanie poczucia winy/wstydu- wywieranie presji przez wywołanie poczucia winy. Jeśli nawet nic nie zrobiliśmy to i tak czujemy poczucie winy, pewien niesmak (mamy się domagać prawa do wyjaśnienia) jest to najbardziej nie przyjemna i nie etyczna manipulacja (powiedz, że takie działanie jest nie etyczne).

• obrona przed wywoływaniem wrogości- negatywne nastawienie do danej osoby ktoś jest merytorycznie dobry, ale jego zachowanie jest niewygodne. Ktoś kto nie lubi takiej osoby mówi drugiej, że ten jest zły.Należy w tedy podkreślić prawo do własnej decyzji i czas do wyrobienia sobie własnego zdania.

Wpływ nieświadomości na świadomość

1/3 – treści świadome
2/3- treści nieświadome

Nieświadomość w naszym życiu:

• sny, marzenia senne

• zaburzenia natury psychologicznej lub psychosomatycznej

• przejęzyczenia

• mechanizmy obronne- pobudzają nas w pewnych sytuacjach do specyficznych zachowań

Bronią nas przed:
Wstydem, lękiem, poczucie winy, popsuciem mnienania we własnych oczach i oczach innych ludzi.
*Mechanizmy automatyczne- poza naszą świadomością.
*Mechanizm obronny represji- tłumienia, wyparcia. Działa poza naszą świadomością, jest to sposób zapomnienia czyli wyparcia ze świadomości do nieświadomości doświadczeń, które są dla świadomości przykre , o których człowiek chciałby zapomnieć. Jest to pewny sposób unikania bólu. Ucieczka przed niepożądanymi pragnieniami, emocjami.
- sublimacje- zaspokojenie potrzeb seksualnych w nie seksualnej postaci, np. malowanie aktów, a nie społecznie aprobowane – podglądanie innych można to zrobić w sposób aprobowany – ginekolog, potrzeba agresywności w sposób aprobowany–boks.
- identyfikacja- człowiek zachowuje się jak by był kimś innym. Jedni przejmują za swoje nie zdając sobie sprawy sposoby zachowania innych ludzi, które są im cenne.
* identyfikowanie się z cechami innych osób, które samemu się nie posiada, np. przejmowanie sposobu chodzenia, mówienia, ubierania się, manieryzmu- mówienie przez nos, zniekształcenie pewnych słów.
* identyfikacja z osobą znaczącą. Identyfikujemy się z obiektem utraconym, np. u dzieci, które zostały odrzucone przez rodziców, ze zmarłym partnerem czy rodzicem.
- kompensacja- człowiek pragnie wyrównać deficyty i braki jakie posiada lub wydaje mu się, że posiada w jakiejś innej formie własnej aktywności np. wyglądu, pozycji społecznej.
Ma podłoże w poczuciu niższości.
- idealizacja – człowiek przecenia i emocjonalnie wyolbrzymia znaczenie jakiegoś obiektu czy osoby.
* funkcja blokowania doświadczeń do świadomości wypartych uczuć wrogości, np. przesadne idealizowanie ojca przez syna
*0brona przeciw pomniejszaniu siebie – przeciw urażeniu miłości własnej np. młody mąż, który poślubił lafiryndę idealizuje ją by nie myśleć o niej źle.
* funkcja karania siebie- człowiek może wyidealizować obraz własnej osoby (nie jest super jak by chciał by być).
- intelektualizacja- rozumowe analizowanie uczuć, pragnień i zachowań własnych lub cudzych, które budzą lęk i obniżają dobre mniemanie o sobie.

Psychologia zachowań zbiorowych (tłumów)

Do zachowań tłumów należą:

• protesty, marsze protestacyjne

• zamieszki na tle rasowym

• chuligańskie ekscesy kibiców sportowych

• samosądy

• demonstracje polityczne, ideologiczne

• panikujące tłumy gromadzące się podczas przypadkowych losowych sytuacji, np. pożar

zgromadzenia religijne

Tłum – zgromadzenie, które tworzy się pod wpływem określonych sytuacji. Jest to stosunkowo duża liczba ludzi. Występuje kontakt percepcyjny i słowny. Ludzie zachowują się w sposób stereotypowo podobny.

Tłum jest silnie zabarwiony emocjonalnie. Z duża gotowością do działania impulsowego. Z podatnością na sugestie. Więź psychiczna w takich warunkach ma charakter krótkotrwały. W wielu ludziach w tłumie budzi się niepokój i lęk.

Zachowania tłumu- skrajne postawy do jakich mogą doprowadzić ludzi.

Tłumy:

-spokojne

-rozłoszczone

Leon Mann analizował zachowanie tłumów obecnych przy próbach samobójczych. Jeśli człowiek usiłował skoczyć z budynku to tłum podżegał go by to zrobił.

Istotną role odegrały 2 czynniki:

- pora dnia

- odległość

Tłumy spokojne- przyczyniają się do tworzenia i umacniania więzi społecznej bo mogą być jednomyślne, spójne w działaniu i pozytywne, np. upadek komunizmu.

W Europie pierwszym, który zaczął badać zjawisko jakim jest tłum był Gustaw le Bon.

Wyodrębnił on 5 czynników, które charakteryzują zachowania i procesy psychologiczne jednostek tworzących tłum:

1. Zanik świadomości swojego ja. Jednostka traci swą odrębność, indywidualność przez co staje się anonimowa - nie rozróżniona od innych.
2. Poczucie bezkarności i niezwyciężoności – ludzie stanowiący tłum nie obawiają się kary za popełnione czyny aspołeczne lub niezgodne z prawem.
3. Kierowanie się w zachowaniu sugestią, a nie racjonalnymi pobudkami- postępowanie innych osób jeśli jest ich wiele umacnia jednostkę, że dokonuje właściwego wyboru.
4. Nietolerancyjność- tłum nie potrafi tolerować poglądów innych niż własne, a głosicieli innych poglądów jest w stanie zniszczyć.
5. Pragnienie zrealizowania idei za wszelką cenę, która owładnęła tłumem- jednostka staje się okrutna, impulsywna i niszczycielska.

Głóny mechanizm psychologiczny, który występuje w tłumie wgł. le Bon'a – szybkie rozchodzenie się w tłumie wszelkich idei, poglądów czy emocji. Pojawia się ponieważ tłum podatny jest na sugestię, a jednostka skłonna jest do naśladowania innych osób.

Jego teorie rozwinął Gabriel de Tarde.

W przeciwieństwie do le Bon'a, który widział w tłumie jedynie rzeczy negatywne to ten uważał że tłum może być zarówno destrukcyjny jak i twórczy, a wynika to z ludzkiej skłonności podawania się sugestii naśladownictwa.

Zdawał sobię sprawę, że na tłum ma wpływ- charyzmatyczny przywódca czyli człowiek, który umie pociągnąć za sobą rzesze ludzi za równo do wielkich czynów, np. Martin Luther King jaki i katastroficznych, np. Dawid Koresh – przywódca duchowy sekty w Teksasie poprowadził do samobójczej śmierci w płomieniach 80 osób.

Symbolizacja- określony obiekt staje się symbolem, któremu przypisuje się negatywne bądź pozytywne cechy który mobilizuje uczestników do określonych zachowań, np. dla kibiców własna druzyna a negatywny symbol drużyna przeciwnika.W tłumie może powstać panika pod wpływem sytuacji zagrażającej – jeżeli uczestnicy tłumu spostrzegają określoną sytuację jako zagrażającą każdemu z nich to pojawia się w nich strach, który może być zredukowany gdy w jakiś sposób unikną zagrożenia- najprostsza droga- ucieczka.

W tedy nie zwracają na siebie uwagi i prowadzi to do tragicznych skutków, stratowanie innych.

Spokojne demonstracje zamieniają się w rzucający kamieniami tłum- istotnym czynnikiem jest fakt, że izolowane działania jednostek mogą scalać działania grupy.

Jeśli osoba pierwsza rzucająca kamień jest rozpoznawana jako członek określonej zbiorowości , np. ze względu na ubiór to jej zachowanie rozwiewa wszelkie wątpliwości innych członków grupy co do tego jaką rolę powinni odegrać. Wówczas szybko przejmują zachowanie wzorca.

Rozprzestrzenia się to w grupie, gdzie nie ma silnego przywódcy lub sprecyzowanego kodeksu zachowań wówczas przyjmują każdy wzorzec zachowań.

Ludzie w tłumie mogą doświadczać deidentyfikacji- stan ograniczonej samoświadomości i spadku troski o własny wizerunek w oczach innych co może spowodować utratę normalnej kontroli nad własnym zachowaniem, a w rezultacie zwiększyć gwałtowność i impulsywność czynów.

Do deidenfikacji prowadzi:

• skandowanie w grupie tych samych słów i zwrotów
• głośnie wyśpiewywanie rytmicznych fraz i ruchów z wyśpiewywaniem z zgodnym rytmem innych ludzi.
• Grupowe palenie substancji odurzających

Przykłady okrucieństw w tłumie, których by nie dokonała jednostka gdyby była sama:

-Wojownicy przed wyruszeniem do walki malowali się

-W USA lincz czarnych obywateli (KKK)

-Znęcanie się amerykańskich żołnierzy w Bagdadzie nad jeńcami wojennymi.

Ograniczenie odpowiedzialności za własne czyny wywołane obecnością innych lub wynikiem przebrania przyczynia się do tego, że zmniejszają się szanse, że jednostka zostanie rozpoznana. Im większy tłum tym większa anonimowość. Gdy ofiara jest anonimowa i jest wystarczająca odległość tłumu i ciemność wówczas wrogośc tłumu wzrasta.

Im dłużej tłum czeka na zdarzenie tym jest bardziej pobudzony.

Różnice między kobietami, a mężczyznami

 Typy płci:

• biologiczna
• psychologiczna

Różnią się :

Biologiczna – to charakterystyka kobiet i mężczyzn, zdeterminowana przez zewnętrzne narządy płciowe.

Psychologiczna – to stopień nasilenia cech tradycyjnie kobiecych czy męskich.

Tradycyjnie mężczyzna to osoba:

• agresywna
• niezależna
• pewna siebie
• bardziej dominująca
• nastawiona na rywalizacje
• nie poddająca się emocją
• bardziej spragniona doznań
• podsiadająca zainteresowania czysto naukowe

Tradycyjnie kobieta to osoba:

• emocjonalnie wrażliwa
• czuła
• zależna
• współpracująca
• opiekuńcza
• posiadająca talenty z literatury czy sztuki

Stereotyp– nieuprawnione przekonanie wobec całej grupy

Kobiety i mężczyźni różnią się w trzech grupach cech :

• agresywność
• zależność
• właściwości intelektualno poznawcze

Teorie w historii głoszące czemu kobieta była gorszą istotą od mężczyzny :

• biblijny początek - Adam i Ewa
• posiadają niższą temperaturę ciała
• nie myślą bo nie łysieją
• Mnisi zastanawiali się czy kobieta jest w ogóle człowiekiem (prześladowania czarownic). Głowa poniżej 52 cm nie ma znaczącej sprawności intelektualnej poniżej 50,5 cm nie jest zbyt normalna.
• mózg jej jest mniejszy.
• Początek XX w. mózgi kobiet są takie same jak mózgi goryli.

Klitoridektomia zwana in. obrzezaniem kobiety - częściowe lub całkowite usunięcie łechtaczki czasem również warg sromowych mniejszych.

Dziś w nauce nie stwierdzono różnic między kobietą, a mężczyzną jeśli chodzi o intelekt.

Różnice w poszczególnych zdolnościach poznawczych :

• Uzdolnienia matematyczne- w wieku między 5, a 10 lat okazują się lepsze dziewczęta. W czasie dorastania i w wieku dorosłym lepsi są chłopacy wynika to ze społecznych oczekiwań wobec nich. Są zachęcani do wyboru przedmiotów ścisłych, sami często wiedzą, że łatwiej je opanują.
• zdolności werbalne – dziewczyny wcześniej zaczynają mówić niż chłopcy, robią to częściej i lubią mówić bardziej. Potrafią werbalnie wyrazić niuanse emocjonalne.
• dziewczyny szybciej uczą się języków
• kobiety i mężczyźni w innym celu i w inny sposób rozmawiają. W rozmowie mężczyźni próbują ją zdominować , kobiety dokonują ekspresji emocji –> jaki jest problem, a następnie przeżywają go razem z rozmówcą i robią to kilkakrotnie. Facetowi wystarczy jedna rozmowa na temat problemu więcej do niego nie wraca.
• rozwój ruchowy – koordynacja wzrokowo ruchowa lepsza u kobiet. Aktywność motoryczna lepsza u mężczyzn.
• zdolności przestrzenne- geometryzacja mężczyźni, np. parkowanie auta od tyłu.

mowa ciała i intuicja – lepsza u kobiet. Odczytywanie mimiki twarzy, wyrażanie uczyć, mowa ciała, patrzenie prosto w oczy, częstsze uśmiechanie się.

Uśmiech kobiety odczytywany jest na trzy sposoby :

1.  kokieteria – zaproszenie do pieszczot
2. sygnał uległości lub wierności
3. oznaka niekompetencji

pomaganie – gotowość do pomagania podobna u obu płci. Mężczyźni angażują się w sytuację fizycznie niebezpieczne, pomagają przy świadkach by być pochwalonym, kobiety w bardziej subtelnych formach. Bez świadków najczęściej.

skłonność do zwierzania się – u kobiet większa w stosunku do osób tej samej płci.

agresja – u mężczyzn większa, kobieta jednakowa agresja w stosunku do obu płci.

rola prowokacji – bez niej mężczyźni są bardziej agresywni, a w jej warunkach kobiety bardziej. Szczególnie, gdy prowokacja ma charakter zniewagi wówczas zwalnia ona ją z uległości.

negatywne informacje o własnej niekompetencji - u mężczyzn bardziej.

agresja o silnym nasileniu, rozboje, morderstwa to mężczyźni.

plotkarstwo, knucie, intrygi – kobiety.