Kryzys w gospodarce globalnej 2007- 2008

System bankowy – połączenie ogółu instytucji bankowych oraz wszelkich norm, które kształtuje wzajemne stosunki, relacje i powiązania z otoczeniem. Aby można było mówić o systemie bankowym, konieczne jest stworzenie wielopoziomowego układu, na który składają się :

• bank centralny

• banki komercyjne w tym :

• banki depozytowo – kredytowe

• banki inwestycyjne zarówno państwowe jak i prywatne

• instytucje o charakterze doradczym, kontrolnym i komercyjnym.

W okresie gospodarki globalnej mieliśmy już do czynienia z kilkoma kryzysami finansowymi : w Meksyku, Ameryce Południowej, ale najbardziej zaskakującym dla wszystkich był kryzys w Azji Południowo- Wschodniej w 1997r. Objął tzw. Azjatyckie tygrysy : Hongkong, Singapur, Tajwan, Koreę Południową, Tajlandię, Indonezję, Filipiny.

Główne przyczyny kryzysu :

W 1997r. okazała się powszechność zjawisk tzw. pokusy nadużycia i asymetrii inwestycji stworzyło to warunki sprzyjające podejmowaniu nadmiernego ryzyka szczeblu Mirko.

Z pokusy nadużycia mamy do czynienia, gdy podmioty gospodarcze zakładają, że ktoś naprawi negatywne skutki ich ryzykownych decyzji. W krajach Azji Południowo- Wschodniej pokusa nadużycia wynikała z nadmiernego interwencjonalizmu państwowego specyficznego dla tego obszaru były również silne związki kapitałowe występujące pomiędzy systemem bankowym i przedsiębiorstwami (chebole).

Asymetria informacji bierze się stąd, że ten kto daje kapitał np. udzielając pożyczki, zazwyczaj nie ma pełnej informacji jakie ryzyko podejmuje druga strona. Asymetria informacji jest tym większa im mniej wymagające są w danym kraju zasady prowadzenia księgowości i normy określające zakres i formy publikowania sprawozdań finansowych. Dotyczy to zwłaszcza konglomeratów banków i przedsiębiorstw .

Kryzys 07 – 08 ogólnoświatowy kryzys finansowy rynku finansowego i bankowego, który rozpoczął się od zapaści rynku pożyczek hipotecznych wysokiego ryzyka w USA.

Kryzys wywołały pożyczki hipoteczne udzielane przez banki przy wysokim ryzyku spłaty, często sobą o marginalnych możliwościach finansowych (ang. subprime mortage).

Te z kolei były masowo sprzedawane w postaci obligacji strukturyzowanych? Opartych na nieruchomościach, w celach inwestycyjnych i spekulacyjnych przez prywatne instytucje finansowe, w tym największe banki Am. I ekr.

Kryzys wywołany :

• Świadomość ryzyka tych obligacji byłą niewielka, gdyż trwał boom na rynku nieruchomości
• Niewypłacalność indywidualna z niespodziewanie dużym odsetkiem (9,2 %) poskutkowała z kolei brakiem gotówki na rynku kredytowym niestabilnością ( zagrożeniem rychłej niewypłacalności wierzytelności) tych inwestycji.
• Kryzys początkowo dotyczył tych amerykańskich banków Down Johes – to jeden z najmożniejszych indeksów akcji spółek notowanych na giełdzie papierów wartościowych. Indeks ten został stworzony przez Charlesa Downa i statystyka Edwarda Johesa. Obecnie składa się z 30 największych Am. Przedsiębiorstw.

• Przełomowym momentem mającym wpływ na kryzys było wejście na giełdę w latach 90 banku inwestycyjnego Goldman Sachs. Od tego momentu bank zaczął dążyć do maksymalnych zysków ( jak każda spółka) gdyż od tego zależą wszelkie nagrody/premie dla zarządu (uczciwość emisji akcji spółki zaszła na dalszy plan). Banki zaczęły wykorzystywać operacje o wysokim ryzyku. Od 2006 następuje spadek zakupu nieruchomości w USA w poł. 2007 obligacje sub prime okazały się papierami bez pokrycia, a banki doznały licznych w mld $ strat.

• W marcu i kwietni 08 r. banki w USA ( Merrill Lynch, Goldman Sachs. Morgan Stanley, Zeman Brothers, Litigroup) zostały dokapitalizowane.

• Ich upadłość mogła wywołać efekt domina, bankructwa banków i przedsiębiorstw, bezrobocia.

Działania te przyniosły krótkotrwałą poprawę w następnych miesiącach banki przestały sobie ufać nie pożyczając sobie pieniędzy.

Bank centraly USA zgodził się przyjąć 2 firmy ubezpieczeniowo – pożyczkowe z ogromnymi długami tj. Fannie Mee i Freddre Ma. Upadek tych 2 firm skutkowałby ogromnym kryzysem finansowym na całym świecie.

19 wrz. 08 r. USA podjęło plan stabilizacyjny polegający na stworzeniu planu wykupienia wszystkich długów. Kosz tego – 824 mld $. Nazwa planu Paulsena ( sekretarza skarbu, prezesa Goldmana). Koszt ten poniosą podatnicy USA.

Następstwo bankructwa Lehman Brothers i zagrożenie upadłości kolejnych Am. I europejskich banków doszło w kolejnych tygodniach do kryzysu zaufania na rynku międzynarodowym.

• Banki przestały sobie pożyczać pieniądze z powodu obaw o niewypłacalność
• Upadłu 4 islandzkie banki, których rozwiązanie okazały się za duże jak na PKB maleńkiego kraju.

Największe koncerny General Motors, Ford, Volkswagen zapowiedziały znaczne zwolnienia.

W ciągu 08r. 6 miesiecy, 58 bilionów $ w kwietniu, a w paź zostały 32 systemu światowego. Wyparowały nigdy tych pieniędzy nie byłó.

Były tylko wirtualne, tylko liczby. W kwietniu ludzie byli skłonni zapłacić 58, a w paź tylko 32.

24 wrz. 09 – szczyt w Petersburgu. Na spotkaniu Unia sforsowała swoje propozycje nadzoru nad instytucjami finansowymi.

Mandel- ojciec euro chce by na świecie była tylko jedna waluta.

Co się złożyło na kryzys:

· Nieprzejrzystość funkcjonowania światowego systemu finansowego

Anonimowość kontaktu –bankomat zamiast człowieka

· Anonimowość dysponentów kapitału

Dematerializacja pieniądza

· Skomplikowana struktura własnościowa instytucji finansowych

Fetyszyzacja pieniądza

· Straty banków w wysokiej zyskowności

Szybkość podejmowania decyzji- podatność na nastroje, plotki

Procesy globalizacji w gospodarce światowej U.S.A.(17.11)

W latach 90. nastąpiły istotne zmiany w międzynarodowych stosunkach gospodarczych i politycznych U.S.A. aktywnie włączyły się w procesy globalizacji odzyskując na nowo pozycję lidera światowej gospodarki. Nastąpiło to dzięki:

• położeniu ogromnego nacisku na kształtowanie rozległych powiązań gospodarczych z całym światem,
  
• ogromnym wydatkom na działalność badawczo rozwojową, prowadzącym do modernizacji gospodarczej i jej technologicznego rozwoju,
• polityce sprzyjającej powstaniu biegunów technologicznych,
• niskiemu poziomowi inflacji,
• niskiemu poziomowi bezrobocia,
• bezpośrednim nakładą kapitałowym budującym amerykańskie imperium za granicą,
• korzystnej sytuacji demograficznej.

Handel zagraniczny :
Eksportuje się głównie :dobra inwestycyjne, samochody, środki zaopatrzenia, przemysłu, materiały surowe, dobra konsumpcyjne.
Produkty rolne do : Kanady, Meksyku, Japonii, Wielkiej Brytanii.
Import: ropa i produkty petrochemiczne, maszyny, samochody, dobra konsumpcyjnye, materiały surowcowe.
Żywność i napoje z : Kanady, Chin, Meksyku, Japonii, Niemiec.
Najbardziej rozwinięty przemysł :
- zbrojeniowy
- samochodowy
- petrochemiczny
- elektroniczny
- energetyczny
- lotniczy i kosmiczny
- maszynowy, metalurgiczny, włókienniczy, chemiczny, farmaceutyczny, kosmetyczny, spożywczy.
Czynniki wpływające na wysoką dynamikę wzrostu U.S.A. :

• posiadanie ogromnego potencjału ekonomicznego,
• dostęp do efektywnych czynników produkcji,
• osiągnięta przewaga konkurencyjna,
• wytwarzanie i szybkie wdrażanie innowacji,
• ciągła modernizacja struktury gospodarki i produkcji.

U.S.A zarzucono prowadzenie drenażu mózgu.

Czynniki, które przyciągają w ramach planu "drenażu mózgu":
- świetne uniwersytety
- dynamiczne firmy
- perspektywy swobody działań
- możliwości szybkiej kariery w nauce i biznesie
- wysoki standard życia

• 60% doktorów nauk komputerowych na Uniwersytecie Stanforda pochodzi z Indii, Tajwanu i Południowej Korei.
• W 2002r. na uczelniach amerykańskich studiowało 540 tys. obcokrajowców, gdy na wszystkich uczelniach unijnych było 450 tys.
• Współtwórca i wieloletni szef Intel 'a Andrew Grove pochodzi z Węgier.
• Twórca Google Sergiej Bin pochodzi z Rosji.
• Twórca Yahoo Jerry Yang pochodzi z Tajwanu.
• Twórca eBay Pierre M. Onidyar pochodzi z Indii.
  

Biegun technologiczny

Biegun technologiczny - zebrane w jednym miejscu działalności zaawansowanej technologii, centrów badawczych, przedsiębiorstw, a także instytucji finansowych ułatwiających kontakty między tymi środowiskami.

Jest wynikiem efektu synergii i prowadzi do powstania nowych idei, innowacji technologicznych i technologii, powstania i rozwoju przedsiębiorstw.
efekt synergii - wzajemne pobudzanie się

Czynniki lokalizacji biegunów :

• siła robocza: występowanie zapotrzebowania na dwojaką siłę roboczą : o bardzo wysokich kwalifikacjach (inżynier, naukowiec) i tanią siłę roboczą o niskich kwalifikacjach do sektora usług i produkcji rutynowej.
• uniwersytety i instytucje badawcze – w większości biegunów technologicznych powstały wewnętrzne strefy uniwersyteckie lub w bezpośrednim sąsiedztwie uniwersytetów, np. :
  * Uniwersytet Stanforda, U. Berkeley, San Francisco „Dolina Krzemowa”
  * U. Harvarda, MIT – Massachusetts Institute of Technology, U. Stanowy, „Droga 128”
  * U. w Cambridge
  * U. Sorbona „Miasto Naukowe” Paryż – Południe
  * U. w Hiroszimie „Wydział Nauk Ścisłych w Kamo”
• powab pejzażu: b. t. usytuowane są w strefach podmiejskich, na terenach „rolniczych” oraz na obszarach o wybitnych warunkach krajobrazowych (np. Dolina Krzemowa w sąsiedztwie Pacyfiku)
• usługi oraz klimat polityczny i biznesowy –„ lokalizacji nowych przestrzeni przemysłowych sprzyja sprawna administracja oraz właściwa polityka lokalna. Elementem klimatu biznesowego jest udział kapitałów ryzyka ( venture capital)
• infrastruktura transportowa – istotna jest lokalizacja b. t. w pobliżu autostrad oraz portów lotniczych
• korzyści aglomeracyjne – dotyczą one wspólnego korzystania z infrastruktury technicznej – dróg, linii energetycznych i telekomunikacyjnych, wodociągów i kanalizacji

Miary do wyodrębnienia przemysłów awansowanych technicznie :

1. postrzegany stopień technologicznego wyrafinowania produktu wytwarzanego przez przemysł
2. wskaźnik wzrostu zatrudnienia w danej gałęzi (min. 10% w ciągu 10 lat)
3. udział procentowy wydatków na Badania i rozwój w wartości sprzedaży (min. 7.0%)
4. udział procentowy badaczy i inżynierów w ogólnej liczbie zatrudnionych (min. 15%)

Czynniki sprawcze powstania biegunów:

• uniwersytet Stanforda w San Francisco ( powstał w 1885r.) założony przez Lenarda Stanforda.
• ziałalność rektora Freda Termana sprzyjającego rozwojowi przewodników w otoczeniu uniwersytetów.
• zatrudnienie Willa Shockley’a, który uczestniczył w skonstruowaniu tranzytora w laboratorium Bella.
• obecność ważnych militarnych i kosmicznych instalacji w latach 60. zakupy przewodników przez Am. Parlament obrony stanowiły 40% całej produkcji.
• obecność i rozwój firm :Hewlett- Packard, Intel, Apple, Union Cambridge Electronicts, Anelo czyli Intersil
• gwałtowny wzrost zatrudnienia
• zwiększone liczby zakładów produkcyjnych półprzewodników (64- 7), 85- 2500,2000r. – ok. 4 tys.)
• silny wzrost urbanizacji

Globalizacja

Bazuje na 4 czynnikach produkcji :

1. surowce
2. kapitał
3. siła robocza
4. innowacja

Teorie globalizacji :

1. Oznacza dynamiczny proces rozprzestrzenienia się nowoczesnych form życia społecznego i gospodarczego, niszczący istniejące wcześniej na danym terytorium lokalne kultury, gospodarkę i tożsamość. Często proces ten utożsamiany jest z rozprzestrzenianiem się amerykańskiego stylu życia. Pojawiają się w tedy określenia : McDonald, CNN.Proces uniformizacji kulturowej – upodobnianie się społeczeństwa w rożnych częściach świata. Jest tym samym czym dla trzeciego świata był kolonializm.
   
   
2. Wgł. Georga Sorosa to proces globalnej integracji będącej efektem międzynarodowego podziału pracy. Wiąże się z gwałtownym rozprzestrzenieniem się innowacji i wolności wyboru dzięki międzynarodowemu przepływowi ludzi, wolności myśli i idei. Prowadzi do globalnego społeczeństwa otwartego. KOMPLEMENTARNOŚĆ wewnątrz gałęziowa – to inaczej wewnątrz gałęziowy międzynarodowy podział pracy. Proces ten jest metodą obniżenia przez producentów kosztów produkcji wskutek poszukiwania na świecie miejsc, gdzie poszczególne elementy produktu mogą być wyprodukowane po niższym koście. Sprawia to, że przedmiotem wymiany m.in. są dziś nie tylko gotowe wyroby co ich części i podzespoły. Komplikuje to, wzmacnia, dywersyfikuje i zacieśnia międzynarodową współprace. Jest ona silniejsza niż przy komplementarności międzynarodowa, gdyż wiąże producentów nie tylko rynek zbytu, ale i produkcje, której stają się ogniwem.
   
   
3. Wgł. Wiesławy Włodarczyk Guzek to proces intensywnych powiązań krajowych i międzynarodowych podmiotów gospodarczych w wyniku liberalizacji handlu i transferu kapitału oraz przepływu informacji. W skali ogólnoświatowej.
   
   
4. Wgł. Stanisława Otoka uczestnictwa państw: Mdznynarocowy |Fundusz Walutowy, Bank Światowy, Światowej Organizacji Handlu, Patent Cooperation Treaty.

Dodatkowe przesłanki to: uniformizacja wartości kulturowych oraz poziom rozwoju społeczno – gospodarczego, korzystanie z innowacji.

Kompresja czasu i przestrzeni– odległość, która dzieliła przestaje pełnić funkcje bariery.